Rozporządzenie 261/2004 Parlamentu Europejskiego

Podstawowym źródłem prawa, w którym uregulowano zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku m.in. odwołania lotu jest Rozporządzenie Nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. Przewidziane w Rozporządzeniu regulacje gwarantują określone prawa wszystkim podróżnym niezależnie od tego, czy korzystaliśmy z usług tradycyjnego przewoźnika, linii lowcostowych czy też podróżowaliśmy lotem czarterowym.

Prawa pasażera w przypadku odwołania lotu

W przypadku odwołania lotu pasażerowie mają prawo wyboru pomiędzy:

– zwrotem w terminie 7 dni pełnego kosztu biletu po cenie, za jaką został zakupiony,

– zmianą planu podróży na porównywalnych warunkach w najwcześniejszym możliwym terminie,

– zmianą planu podróży na porównywalnych warunkach w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od dostępności wolnych miejsc.

Niezależnie od powyższego pasażerowie otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego w postaci:

– posiłków oraz napoi w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania;

– zakwaterowania w hotelu gdy występuje konieczność pobytu przez jedną lub więcej nocy oraz gdy zachodzi konieczność pobytu dłuższego niż planowany przez pasażera;

– transportu pomiędzy lotniskiem a miejscem zakwaterowania.

Co ciekawe rozporządzenie przewiduje również, iż pasażerowie odwołanego lotu mają prawo do dwóch rozmów telefonicznych, dwóch dalekopisów, dwóch przesyłek faksowych lub e-mailowych.

Odszkodowanie za odwołany lot

Poza powyższymi gwarancjami, rozporządzenie reguluje również kwestię odszkodowania przysługującego za odwołany lot. Jeżeli trasa lotu wynosiła do 1500 km odszkodowanie wypłacane jest w kwocie 250 EUR. Dla lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1500 km i wszystkich innych o długości od 1500 do 3500 km przewidziano odszkodowanie w kwocie 400 EUR. Natomiast odszkodowanie dla wszystkich pozostałych lotów opiewa na kwotę 600 EUR.

Warto zauważyć, że przewoźnik ma prawo pomniejszenia odszkodowania przewidzianego za odwołany lot o 50%, jeżeli pasażerom zaoferowano zmianę planu podróży na alternatywny lot, którego czas przylotu nie przekracza planowanego pierwotnie o 2 godziny w przypadku lotów do 1500 km, 3 godziny w przypadku lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1500 km oraz innych o długości od 1500 do 3500 oraz o 4 godziny w przypadku pozostałych lotów.

Zgodnie z rozporządzeniem odległości mierzone są metodą trasy po ortodromie, nie jest to więc rzeczywista odległość, którą pokonalibyśmy np. samochodem.

Kiedy odszkodowanie za odwołany lot nie przysługuje?

Niestety, prawo do odszkodowania w powyższej wysokości nie przysługuje, jeżeli pasażerowie zostali poinformowani o odwołaniu lotu:

– co najmniej dwa tygodnie przed planowanym czasem odlotu,

– w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed planowanym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą wylot najpóźniej na dwie godziny przed planowanym czasem odlotu i dotarcie do miejsca docelowego najwyżej cztery godziny po planowanym czasie przylotu,

– w okresie krótszym niż siedem dni przed planowanym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą wylot nie więcej niż godzinę przed planowanym czasem odlotu i dotarcie do miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowanym czasie przylotu.

Nadzwyczajne okoliczności jako przyczyna braku odszkodowania za odwołany lot

Kolejną sytuacją, w której przewoźnik nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty jest możliwość dowiedzenia przez linie lotnicze, że odwołanie było spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.

Pojęcie „nadzwyczajnych okoliczności” oraz „racjonalnych środków” jest tak szerokie, że trudno byłoby wymienić wszystkie sytuacje, które mieszczą się w ich granicach. Niewątpliwie jednak linie lotnicze dbając o własne interesy niejednokrotnie zasłaniają się tymi klauzulami, próbując uniknąć wypłaty odszkodowania. Zdarza się, że w odpowiedzi na wniosek o wypłatę rekompensaty za odwołany lot lub w odpowiedzi na reklamację pasażera przewoźnicy podają wyłącznie taką informację, że odwołanie lotu było spowodowane okolicznościami o nadzwyczajnym charakterze, nie podając realnej przyczyny.

Jednakże takie podejście linii lotniczych powinno spotkać się ze zdecydowaną reakcją klientów, którzy mają prawo wiedzieć, jaka była prawdziwa przyczyna odwołania lotu. Nie może być przecież tak, że linie lotnicze będą wypłacały rekompensaty wedle własnego uznania. W ich interesie jest bowiem zakwalifikowanie każdej przyczyny odwołania lotu jako mającej charakter nadzwyczajny.

Z jaką sytuacją mają Państwo do czynienia w Waszym przypadku? Warto porozmawiać z adwokatem, który pomoże ocenić sytuację. Zapraszam do kontaktu.

Konieczność wprowadzenia zmian uzasadniano z jednej strony koniecznością dostosowania wysokości opłat do aktualnej siły nabywczej i wartości pieniądza oraz aktualnego poziomu cen dóbr i usług, a z drugiej strony miał to być sposób na zniechęcenie obywateli do rozwiązywania sporu na drodze sądowej, a w konsekwencji odciążenie sądów. Czy zmiany te okażą się skuteczne? Nie ulega wątpliwości, że wpływ do budżetu państwa z tytułu opłat sądowych będzie wyższy, jednak z całą pewnością podwyższenie opłat nie rozwiąże problemu przewlekłości postępowań, ani przeciążenia sędziów ilością rozpoznawanych przez nich spraw. Otwarta pozostaje również kwestia dostępności rozwiązywania sporów przez sądy dla każdego obywatela. Nie każdego będzie bowiem stać na poniesienie wyższej opłaty.

W dalszej części artykułu chciałabym zaprezentować Państwu przykłady najbardziej istotnych zmian.

Zasadniczo, wysokość opłat stałych określona była dotychczas na poziomie od 30 zł do 5.000 zł, a opłaty stosunkowe określano jako 5% wartości przedmiotu sporu, nie więcej niż 100.000 zł. Obecnie będzie drożej, ponieważ najwyższa z opłat stałych opiewa już na kwotę 10.000 zł, zaś w sprawach o prawa majątkowe pobiera się opłatę ustaloną według wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia wynoszącą:

1. do 500 zł- w kwocie 30 zł,
2. ponad 500 zł do 1.500 zł- w kwocie 100 zł,
3. ponad 1.500 zł do 4.000 zł- w kwocie 200 zł,
4. ponad 4.000 zł do 7.500 zł- w kwocie 400 zł,
5. ponad 7.500 zł do 10.000 zł- w kwocie 500 zł,
6. ponad 10.000 zł do 15.000 zł- w kwocie 750 zł,
7. ponad 15.000 zł do 20.000 zł- w kwocie 1.000 zł.

W przypadku spraw, w których wartość przedmiotu sporu lub zaskarżenia przekracza kwotę 20.000 zł pobiera się opłatę w wysokości 5% tejże wartości, lecz nie więcej niż 200.000 zł.

Wzrost dotyczy również kosztów wniosku o zawezwanie do próby ugodowej, który dotychczas był chętnie wykorzystywany w praktyce jako zamiennik pozwu głównie ze względu na korzystną wysokość opłaty, która wynosiła 40 zł, a w sprawach o wartości powyżej 10.000 zł- 300 zł. Od 21 sierpnia 2019 r. od wniosku o zawezwanie do próby ugodowej pobiera się opłatę w wysokości 1/5 kwoty, jaką należałoby uiścić wnosząc pozew.

Z kwoty 40 zł do 100 zł wzrosła opłata stała od zażalenia na postanowienie w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego lub ławnika; skazania na grzywnę, przymusowego sprowadzenia lub aresztowania świadka; wynagrodzenia i zwrotu kosztów mediatora, biegłego, tłumacza, kuratora; należności świadka.

Podobna zmiana zaszła w kwestii wysokości opłaty od wszczęcia postępowania nieprocesowego lub jego samodzielnej części oraz od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej, skargi o wznowienie postępowania i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w sprawie. Dotychczas opłata wynosiła 40 zł, a po zmianach opiewa na kwotę 100 zł.

 Wzrosła również opłata od wniosku o udzielenie, zmianę lub uchylenie zabezpieczenia roszczenia z dotychczasowej kwoty 40 zł do 100 zł, co będzie miało niebagatelne znaczenie przede wszystkim w sprawach rozwodowych, w czasie których nierzadko składa się więcej tego rodzaju wniosków, a przekładać się to będzie na ogólnie wyższy koszt uzyskania rozwodu i uregulowania wszelkich rodzinnych spraw małżonków.

Jednakże od wniosku o udzielenie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego złożonego przed wniesieniem pozwu pobiera się 1/4 część opłaty należnej od pozwu o to roszczenie, a uiszczoną opłatę zalicza się na poczet opłaty od pozwu, jeżeli został on wniesiony w terminie przewidzianym w przepisach o zabezpieczeniu. W przypadku oddalenia wniosku o zabezpieczenie termin ten wynosi 2 tygodnie od dnia doręczenia postanowienia, a jeżeli postanowienie zostało wydane na posiedzeniu jawnym – od dnia jego ogłoszenia. Przy sprawach o bardzo dużej wartości przedmiotu sporu, w których opłata od pozwu wynosić będzie przykładowo 50.000 zł, wniosek o zabezpieczenie złożony przed złożeniem pozwu wymagać będzie opłaty nie 40 zł, lecz 12.500 zł.

Pojawiła się również ważna nowość w postaci konieczności wnoszenia opłaty od uzasadnienia orzeczenia. Dotychczas nie pobierano od wniosku o doręczenie orzeczenia wraz z uzasadnieniem żadnych opłat, zaś obecnie opłata wynosić będzie 100 zł. Warto jednak zauważyć, że w przypadku wniesienia apelacji lub zażalenia (tj. odwołania) opłatę uiszczoną od wniosku o doręczenie orzeczenia albo zarządzenia z uzasadnieniem zalicza się na poczet opłaty od środka zaskarżenia. Zatem przykładowo, jeśli opłata od apelacji w danej sprawie wynosić będzie 600 zł, 100 zł będzie uiszczone w formie opłaty od uzasadnienia, a do uiszczenia pozostanie kwota 500 zł, którą będzie trzeba wpłacić wraz z wniesieniem do sądu apelacji.

Zmianom uległa także wysokość opłaty kancelaryjnej. Aktualnie strona składająca wniosek o wydanie na podstawie akt poświadczonego odpisu, wypisu lub wyciągu, odpisu orzeczenia ze stwierdzeniem prawomocności czy też wykonalności oraz zaświadczenia będzie zobligowana do zapłaty kwoty 20 zł za każde rozpoczęte 10 stron wydanego dokumentu. Dotychczas opłata wynosiła 6 zł za każdą rozpoczętą stronę dokumentu. Opłata od wydanego zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z przebiegu posiedzenia tj. nagrania przebiegu rozprawy na płycie CD wzrosła z kwoty 15 zł do 20 zł za każdy wydany informatyczny nośnik danych.

Jak widać, zmiany jakie zaszły w wysokości opłat sądowych są znaczne. Przed wniesieniem do sądu opłaty warto sprawdzić jej aktualną wysokość, lub sposób ustalania tej wysokości. W razie pytań lub wątpliwości zapraszam do kontaktu z kancelarią.