Podstawa prawna zmiany umowy zawartej w trybie zamówień publicznych.

Podstawowym aktem prawnym, normującym zasady i tryb udzielania zamówień publicznych jest ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. 2019.1843 t.j. z dnia 27 września 2019 r.), dalej w skrócie p.z.p. Na gruncie tej ustawy wszelkie zmiany umowy, które nie mają charakteru zmian istotnych są dopuszczalne, a ich wprowadzenie do umowy nie wymaga zachowania żadnego szczególnego trybu. Natomiast możliwość poczynienia zmian istotnych uzależniona jest od wystąpienia co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 144 p.z.p.:

• możliwość takiej zmiany przewidziano w ogłoszeniu o zamówieniu lub specyfikacji istotnych warunków zamówienia w postaci jednoznacznych postanowień określających zakres zmian, ich charakter oraz warunki wprowadzenia;
• zmiany dotyczą realizacji dodatkowych dostaw, usług lub robót budowalnych od dotychczasowego wykonawcy, nieobjętych zamówieniem podstawowym, o ile stały się niezbędne i spełnione zostały następujące warunki: zmiana wykonawcy nie może zostać dokonana z powodów ekonomicznych lub technicznych, zmiana wykonawcy spowodowałaby istotną niedogodność lub znaczne zwiększenie kosztów dla zamawiającego, wartość każdej kolejnej zmiany nie przekracza 50 % wartości zamówienia określonej pierwotnie w umowie;
• konieczność zmiany umowy spowodowana jest okolicznościami, których zamawiający, działając z należytą starannością, nie mógł przewidzieć, a wartość zmiany nie przekracza 50 % wartości zamówienia określonej pierwotnie w umowie (uwagi do tej przesłanki w dalszej części artykułu);
• wykonawcę, któremu udzielono zamówienia ma zastąpić wykonawca bądź na podstawie postanowień umownych, bądź w wyniku połączenia, podziału, przekształcenia, upadłości, restrukturyzacji lub nabycia dotychczasowego wykonawcy lub jego przedsiębiorstwa, bądź też w wyniku przejęcia przez zamawiającego zobowiązań wykonawcy względem jego podwykonawców;
• zmiany, niezależnie od ich wartości, nie są istotne w rozumieniu ust. 1e powołanego przepisu;
• łączna wartość zmian jest mniejsza od kwot określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 i jest mniejsza od 10 % wartości zamówienia, a w przypadku zamówień na roboty budowlane jest mniejsza od 15 % wartości zamówienia.

Istotna zmiana umowy

Czym jest istotna zmiana umowy? Przede wszystkim jest to taka zmiana, która wprowadza warunki, które gdyby zostały ujęte w ramach pierwotnej procedury udzielania zamówienia, umożliwiłyby dopuszczenie innych oferentów, niż ci, którzy zostali pierwotnie dopuszczeni, lub dopuszczenie innej oferty niż ta, która została pierwotnie dopuszczona. Za istotną zmianę należy uznać również taką modyfikację, która w sposób znaczący poszerza zamówienie w zakresie, który pierwotnie nie był przewidziany. Wreszcie każda zmiana, która modyfikuje równowagę ekonomiczną umowy na korzyść usługodawcy w sposób, który nie był przewidziany w postanowieniach pierwotnego zamówienia będzie zmianą istotną.

Siła wyższa jako przesłanka zmiany umowy w zamówieniach publicznych

Siłą wyższą będzie każde zdarzenie o charakterze naturalnym bądź przypadkowym, niezależne od woli człowieka i niemożliwe do uniknięcia. W orzecznictwie określa się siłę wyższą mianem czegoś nieuchronnego, nadzwyczajnego, niemożliwego do przewidzenia, coś przed czym ze względu na tkwiącą w tym czymś moc oddziaływania nie było możliwości obrony, zwłaszcza przed pojawiającymi się skutkami.

Nie ulega wątpliwości, że epidemia COVID-19 doprowadziła do niespotykanych dotąd i nadzwyczajnych działań oraz podejmowanych środków zapobiegawczych. W związku z tym winno być oczywistym, że w przypadku pandemii koronawirusa można mówić o działaniu siły wyższej. Jest to bez wątpienia zdarzenie o charakterze nadzwyczajnym, pojawienie się jej było niemożliwe do przewidzenia (w szczególności jeżeli chodzi o skalę tego zjawiska), zaś w chwili pojawienia się pandemii jej moc oddziaływania spowodowała, że nie było możliwości obrony przed jej skutkami.

Zatem, wobec treści powołanego powyżej przepisu art. 144 ust. 1 pkt. 3 p.z.p., przy spełnieniu przesłanki, zgodnie z którą wartość zmiany umowy nie przekracza 50 % wartości zamówienia strony mogą dokonać zmiany umowy powołując się na pandemię wirusa COVID-19 jako okoliczność, której zamawiający, działając z należytą starannością, nie mógł przewidzieć.

Co istotne, w tym przypadku możliwość dokonania zmiany w umowie jest niezależna od tego, czy możliwość zmiany umowy przewidziana została w ogłoszeniu lub specyfikacji istotnych warunków zamówienia.

Zamówienia publiczne – wpływ koronawirusa na sposób realizacji umowy

Jednakże, samo powołanie się na pandemię nie wystarczy. Konieczne będzie wykazanie, że pojawiające się nieprzewidziane okoliczności rzeczywiście wpłynęły na sposób realizacji zamówienia publicznego. Strona inicjująca zmianę umowy ze względu na koronawirusa zobowiązana jest wykazać wpływ pandemii na możliwość wykonania umowy w ustalonych pierwotnie ramach finansowych. Przy czym nie powinno ulegać wątpliwości, że w większości przypadków stroną tą będzie wykonawca.

Najczęściej dla wykazania wpływu pandemii na realizację zamówienia publicznego będzie można powoływać argumenty takie jak wzrost cen surowców, braki kadrowe, konieczność zmiany sposobu wykonania przedmiotu zamówienia publicznego, utrudnienia w transporcie i dostawie elementów zamówienia, a także wpływ pojawiających się utrudnień na wykonanie zamówienia publicznego w umówionych pierwotnie ramach czasowych czy w umówionym czasie.

Z moich dotychczasowych obserwacji, jak również z Państwa zapytań kierowanych do mnie wynika, że najczęstszą propozycją zmiany umowy w aktualnej sytuacji będzie modyfikacja, a w zasadzie wydłużenie terminu realizacji zamówienia. Przy czym należy podkreślić, że ocena czy wydłużenie terminu wykonania umowy będzie zmianą o charakterze istotnym powinna być dokonywana indywidualnie, adekwatnie do danego stanu faktycznego. Należy przede wszystkim przeanalizować czy niemożność wykonania zamówienia w pierwotnie ustalonym terminie wynika z okoliczności niezależnych od wykonawcy, jak długi jest okres obowiązywania umowy, czy faktycznie zmodyfikowany przez zamawiającego termin realizacji zamówienia mógł uniemożliwić potencjalnym wykonawcom złożenie oferty lub czy wpływa na warunki finansowe wykonania przedmiotu umowy.

Tarcza antykryzysowa a możliwość zmiany umowy w zamówieniach publicznych

Zgodnie z art. 15r ust. 4 ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw strony umowy w sprawie zamówienia publicznego niezwłocznie, wzajemnie informują się o wpływie okoliczności związanych z wystąpieniem pandemii na należyte wykonanie umowy, o ile taki wpływ wystąpił lub może wystąpić.

Jednocześnie należy potwierdzić ten wpływ dołączając do informacji oświadczenia lub dokumenty, które mogą dotyczyć nieobecności pracowników, którzy uczestniczyli w realizacji zamówienia; decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego lub działającego z jego upoważnienia państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego nakładających na wykonawcę obowiązek podjęcia określonych czynności zapobiegawczych lub kontrolnych; poleceń wydanych przez wojewodów lub decyzji wydanych przez Prezesa Rady Ministrów; wstrzymania dostaw produktów, komponentów produktu lub materiałów, trudności w dostępie do sprzętu lub trudności w realizacji usług transportowych.

Strona, która otrzymała powyższe informacje przekazuje drugiej stronie w terminie 14 dni swoje stanowisko wraz z uzasadnieniem, odnośnie wpływu okoliczności związanych z pandemią na należyte wykonanie umowy.

Następnie zamawiający, po stwierdzeniu, że okoliczności związane z wystąpieniem COVID-19 mogą wpłynąć lub wpływają na należyte wykonanie umowy, może w uzgodnieniu z wykonawcą dokonać zmiany umowy, o której mowa w art. 144 ust. 1 pkt 3 p.z.p. w szczególności przez:

• zmianę terminu wykonania lub czasowe zawieszenie tej umowy lub jej części,
• zmianę sposobu wykonywania dostaw, usług lub robót budowlanych,
• zmianę zakresu świadczenia wykonawcy i odpowiadającej jej zmianie wynagrodzenia wykonawcy, o ile wzrost ceny każdej kolejnej zmiany nie przekroczy 50 % wartości pierwotnej umowy.

Kary umowne i odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy

Warto również zauważyć, że jeżeli umowa w sprawie zamówienia publicznego zawiera postanowienia dotyczące kar umownych i odszkodowań z tytułu odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy z powodu oznaczonych okoliczności, strona umowy przedstawia w swoim stanowisku wpływ okoliczności związanych z koronawirusem na należyte wykonanie umowy oraz na zasadność ustalenia i dochodzenia tych kar lub odszkodowań lub ich wysokość.

Specustawa zwalnia także z odpowiedzialności za nieustalenie lub niedochodzenie od strony umowy należności powstałych w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy w sprawie zamówienia publicznego na skutek okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19.

Podsumowanie

Zachęcam wszystkich Przedsiębiorców do zbadania treści umów zawartych w trybie ustawy o zamówieniach publicznych. Może się okazać, że w dobie koronawirusa zmiana niektórych postanowień tychże umów będzie możliwa, a niezbędna dla bytu Waszych przedsiębiorstw. W razie wątpliwości zachęcam do kontaktu.

• odroczenie terminu płatności podatku
• rozłożenia zapłaty podatku na raty
• umorzenie zaległości podatkowej

W dobie kryzysu związanego z epidemią koronawirusa może to być jeden ze sposobów na ratowanie płynności finansowej firmy.

„Tarcza antykryzysowa”

Z każdej strony docierają do nas informacje o przyjętej w ostatnim czasie ustawie o tzw. Tarczy antykryzysowej. Znajdują się w niej m.in. regulacje pozwalające na zwolnienie mikro i małych przedsiębiorców z obowiązku uiszczania składek ZUS za marzec, kwiecień oraz maj 2020 r., warunki uzyskania świadczenia postojowego i wiele innych regulacji, które mają pomóc przedsiębiorcom przetrwać w czasie burzy. Zakres pomocy naszego Państwa w kontekście pomocy oferowanej przez rządy innych krajów europejskich pozostawia wiele do życzenia…

Zarówno na stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Tarcza antykryzysowa – wsparcie z ZUS), jak i na wielu innych portalach znajdują się informacje o warunkach skorzystania ze wsparcia ZUS, dlatego powielanie tych wiadomości wydaje mi się zbędne.  W niniejszej poradzie chciałabym się skupić na regulacji, która nie została napisana w trybie ekspresowym w związku ze stanem wyjątkowym, w jakim się znaleźliśmy, lecz została przewidziana w ordynacji podatkowej dużo wcześniej. Z oczywistych względów najkorzystniejsza opcja to umorzenie zaległości podatkowej, dlatego temu zagadnieniu poświęcić chcę większą część niniejszego wpisu.

Podstawa prawna

Zgodnie z brzmieniem art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.) organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b (który mówi o ulgach na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może:

• odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty,
• odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek,
• umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.

Umorzenie

Umorzenie dotyczyć może wszystkich zobowiązań podatkowych, w tym np. VAT, PIT i CIT.

Uprawnionym do złożenia wniosku jest podatnik, płatnik, inkasent, spadkobierca podatnika lub płatnika, pełnomocnik.

Umorzenie może przybrać formę ulgi, która:

• nie stanowi pomocy publicznej, co oznacza, że pomoc udzielona przez państwo nie zakłóca lub nie grozi zakłóceniem konkurencji oraz nie wpływa na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi UE (odnosi się przede wszystkim do przedsiębiorcy działającego na rynku lokalnym);
• stanowi pomoc publiczną, czyli wpływa na zakłócenie wymiany handlowej, ale udzielona została np.: w celu naprawienia szkód po klęskach żywiołowych lub innych poważnych zdarzeniach, w celu zapobieżenia lub likwidacji poważnych zakłóceń w gospodarce o charakterze ponadsektorowym i inne;
• jest pomocą de minimis – nie stanowi pomocy publicznej, ponieważ jej wysokość mieści się w limicie, który dla jednego przedsiębiorcy wynosi 200 000 euro w ciągu 3 lat podatkowych.

Wniosek

Organ podatkowy umarza zaległość podatkową lub udziela jednej z dwóch pozostałych powyżej wskazanych ulg na wniosek podatnika. Zgodnie z art. 168 § 2 o.p. podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adres (miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności) lub adres do doręczeń w kraju, identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydentów – numer i serię paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiadają identyfikatora podatkowego, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych.

Żądania mogą być formułowane alternatywnie, tzn. można wnosić np. o umorzenie zaległości podatkowej lub jej rozłożenie na raty albo o rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności. Organ podatkowy w ramach uznania administracyjnego zadecyduje wówczas o wyborze jednej z wnioskowanych ulg.

Co do treści, poza wymienionymi powyżej elementami formalnymi, należy wskazać okoliczności, które zdaniem wnioskującego uzasadniają jego ważny interes lub interes publiczny. Przykładowo, ważnym interesem podatnika jest utrata możliwości zarobkowania  oraz związana z nią konieczność zachowania płynności finansowej i możliwości kontynuowania działalności gospodarczej. Natomiast przykładem interesu publicznego byłoby z pewnością utrzymanie zatrudnienia na dotychczasowym poziomie i brak konieczności pozbawienia pracowników źródła utrzymania.

Sprawę należy załatwić we właściwym urzędzie skarbowym. Rozstrzygnięcie powinno nastąpić w ciągu miesiąca, a w przypadkach bardziej skomplikowanych w ciągu dwóch miesięcy.

Wniosek nie podlega opłacie.

Podsumowanie

Niestety, nawet wobec istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego organ podatkowy może, ale nie musi zaniechać poboru podatku. Mimo to, uważam, że w dobie kryzysu gospodarczego, w którym się wszyscy znaleźliśmy, warto spróbować. Urząd skarbowy rozpatruje każdą sprawę indywidualnie, dlatego wszystko zależy od przedstawionych we wniosku okoliczności i sytuacji finansowej przedsiębiorcy.

Jeśli ktoś z Państwa zdecyduje się na złożenie wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, rozłożenie jej na raty lub odroczenie płatności chętnie pomogę w jego przygotowaniu. Warto, aby tego rodzaju pismo zostało odpowiednio sporządzone zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym, a treść uzasadnienia wniosku przekonała organ podatkowy o jego zasadności. Zapraszam i życzę powodzenia, mimo aktualnych trudności.

P.S. Przygotowałam również gotowy do wypełnienia wzór wniosku, zainteresowanych proszę o kontakt: adwokat@smugowska-kocerka.pl.

Epidemia COVID-19 wpłynęła na niemal każdą dziedzinę naszego życia. W związku z ograniczoną możliwością przemieszczania się i wynikającym z tego faktu problemem z pojawieniem się Państwa w siedzibie Kancelarii, uruchamiamy możliwość uzyskania porady prawnej zdalnie (e-porady).

Zainteresowanych proszę o kontakt telefoniczny pod numerem 577-999-243 lub e-mailowo na adres adwokat@smugowska-kocerka.pl. Proszę krótko opisać problem oraz zadać pytanie, które Państwa nurtuje. Odpowiednio w czasie rozmowy lub w e-mailu zwrotnym (w zależności od Państwa wyboru) wskażę wycenę porady oraz termin jej udzielenia. Po zaksięgowaniu wpłaty na konto porada zostanie Państwu przekazana w ciągu 48 h.

Zapraszam serdecznie łącząc życzenia zdrowia w tych trudnych dla wszystkich czasach!

Rozporządzenie 261/2004 Parlamentu Europejskiego

Podstawowym źródłem prawa, w którym uregulowano zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku m.in. odwołania lotu jest Rozporządzenie Nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. Przewidziane w Rozporządzeniu regulacje gwarantują określone prawa wszystkim podróżnym niezależnie od tego, czy korzystaliśmy z usług tradycyjnego przewoźnika, linii lowcostowych czy też podróżowaliśmy lotem czarterowym.

Prawa pasażera w przypadku odwołania lotu

W przypadku odwołania lotu pasażerowie mają prawo wyboru pomiędzy:

– zwrotem w terminie 7 dni pełnego kosztu biletu po cenie, za jaką został zakupiony,

– zmianą planu podróży na porównywalnych warunkach w najwcześniejszym możliwym terminie,

– zmianą planu podróży na porównywalnych warunkach w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od dostępności wolnych miejsc.

Niezależnie od powyższego pasażerowie otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego w postaci:

– posiłków oraz napoi w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania;

– zakwaterowania w hotelu gdy występuje konieczność pobytu przez jedną lub więcej nocy oraz gdy zachodzi konieczność pobytu dłuższego niż planowany przez pasażera;

– transportu pomiędzy lotniskiem a miejscem zakwaterowania.

Co ciekawe rozporządzenie przewiduje również, iż pasażerowie odwołanego lotu mają prawo do dwóch rozmów telefonicznych, dwóch dalekopisów, dwóch przesyłek faksowych lub e-mailowych.

Odszkodowanie za odwołany lot

Poza powyższymi gwarancjami, rozporządzenie reguluje również kwestię odszkodowania przysługującego za odwołany lot. Jeżeli trasa lotu wynosiła do 1500 km odszkodowanie wypłacane jest w kwocie 250 EUR. Dla lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1500 km i wszystkich innych o długości od 1500 do 3500 km przewidziano odszkodowanie w kwocie 400 EUR. Natomiast odszkodowanie dla wszystkich pozostałych lotów opiewa na kwotę 600 EUR.

Warto zauważyć, że przewoźnik ma prawo pomniejszenia odszkodowania przewidzianego za odwołany lot o 50%, jeżeli pasażerom zaoferowano zmianę planu podróży na alternatywny lot, którego czas przylotu nie przekracza planowanego pierwotnie o 2 godziny w przypadku lotów do 1500 km, 3 godziny w przypadku lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1500 km oraz innych o długości od 1500 do 3500 oraz o 4 godziny w przypadku pozostałych lotów.

Zgodnie z rozporządzeniem odległości mierzone są metodą trasy po ortodromie, nie jest to więc rzeczywista odległość, którą pokonalibyśmy np. samochodem.

Kiedy odszkodowanie za odwołany lot nie przysługuje?

Niestety, prawo do odszkodowania w powyższej wysokości nie przysługuje, jeżeli pasażerowie zostali poinformowani o odwołaniu lotu:

– co najmniej dwa tygodnie przed planowanym czasem odlotu,

– w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed planowanym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą wylot najpóźniej na dwie godziny przed planowanym czasem odlotu i dotarcie do miejsca docelowego najwyżej cztery godziny po planowanym czasie przylotu,

– w okresie krótszym niż siedem dni przed planowanym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą wylot nie więcej niż godzinę przed planowanym czasem odlotu i dotarcie do miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowanym czasie przylotu.

Nadzwyczajne okoliczności jako przyczyna braku odszkodowania za odwołany lot

Kolejną sytuacją, w której przewoźnik nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty jest możliwość dowiedzenia przez linie lotnicze, że odwołanie było spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.

Pojęcie „nadzwyczajnych okoliczności” oraz „racjonalnych środków” jest tak szerokie, że trudno byłoby wymienić wszystkie sytuacje, które mieszczą się w ich granicach. Niewątpliwie jednak linie lotnicze dbając o własne interesy niejednokrotnie zasłaniają się tymi klauzulami, próbując uniknąć wypłaty odszkodowania. Zdarza się, że w odpowiedzi na wniosek o wypłatę rekompensaty za odwołany lot lub w odpowiedzi na reklamację pasażera przewoźnicy podają wyłącznie taką informację, że odwołanie lotu było spowodowane okolicznościami o nadzwyczajnym charakterze, nie podając realnej przyczyny.

Jednakże takie podejście linii lotniczych powinno spotkać się ze zdecydowaną reakcją klientów, którzy mają prawo wiedzieć, jaka była prawdziwa przyczyna odwołania lotu. Nie może być przecież tak, że linie lotnicze będą wypłacały rekompensaty wedle własnego uznania. W ich interesie jest bowiem zakwalifikowanie każdej przyczyny odwołania lotu jako mającej charakter nadzwyczajny.

Z jaką sytuacją mają Państwo do czynienia w Waszym przypadku? Warto porozmawiać z adwokatem, który pomoże ocenić sytuację. Zapraszam do kontaktu.

ENA jest to wydany przez właściwy sąd okręgowy wniosek o aresztowanie danej osoby w innym państwie członkowskim UE i przekazanie osoby do państwa, które wystąpiło z wnioskiem. ENA wydany przez jedno z państw członków UE jest skuteczny na terytorium każdego państwa członkowskiego.

Mamy do czynienia z dwoma możliwościami. Pierwsza, kiedy polskie organy występują do innych państw członkowskich o przekazanie osoby ściganej na podstawie ENA i o tej części procedury jest niniejszy wpis, oraz druga, kiedy inne państwo członkowskie występuje z takim wnioskiem do polskich organów, kiedy osoba, która popełniła przestępstwo na jego terytorium znajduje się w Polsce – o tym w kolejnym wpisie.

Procedura wydania ENA

Procedura wydania ENA przez polskie organy wymiaru sprawiedliwości jest następująca.

Na etapie postępowania przygotowawczego nakaz może być wydany w odniesieniu do osoby, która ma w procesie status podejrzanego, czyli co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów. W odniesieniu do postępowania sądowego nakaz może dotyczyć oskarżonego oraz skazanego.

Aby wydać europejski nakaz aresztowania nie jest konieczne podanie konkretnego miejsca pobytu osoby ściganej, ani również wykazanie, że osoba ta faktycznie przebywa na terytorium jednego z krajów Unii Europejskiej. Wystarczy jedynie podejrzenie, że osoba ścigana znajduje się na terytorium UE.

Wydanie nakazu jest niedopuszczalne, jeśli nie wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości. Ponadto wydanie nakazu jest niedopuszczalne w związku z prowadzonym przeciwko osobie ściganej postępowaniem karnym o przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności do roku oraz w celu wykonania kary pozbawienia wolności albo innego środka polegającego na pozbawieniu wolności w wymiarze do 4 miesięcy.

W kwestii wydania ENA orzeka sąd okręgowy na posiedzeniu. Nie ma obowiązku zawiadomienia stron i innych osób o terminie posiedzenia, jednakże mogą one wziąć w nim udział jeżeli się stawią. Na postanowienie w przedmiocie wydania europejskiego nakazu aresztowania, zażalenie nie przysługuje.

Państwo, w którym aresztowano daną osobę podejmuje decyzję o przekazaniu jej wnioskującemu krajowi w terminie 60 dni od daty aresztowania, zaś w przypadku zgody osoby na przekazanie, postanowienie winno zostać wydane w terminie 10 dni.  Osoba, wobec której wystawiono ENA powinna zostać przekazana jak najszybciej, nie później niż 10 dni od wydania ostatecznej decyzji.

Opisana w kodeksie postępowania karnego procedura wydania Europejskiego Nakazu Aresztowania przewiduje wiele gwarancji procesowych dla osób, których dotyczy. W razie powzięcia wiadomości o wydaniu przeciwko nam ENA warto skonsultować się z adwokatem, który sprawdzi, czy wydanie ENA było dopuszczalne oraz czy wszystkie warunki prawidłowego sporządzenia ENA zostały spełnione.

Odroczenie wykonania kary

Zgodnie z art. 150 kodeksu karnego wykonawczego sąd odracza wykonanie kary pozbawienia wolności w wypadku choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby skazanego, uniemożliwiającej wykonanie tej kary. Przy czym ciężką chorobą jest taki stan, w którym umieszczenie skazanego w zakładzie karnym może zagrażać życiu lub spowodować poważne niebezpieczeństwo dla jego zdrowia. Są to przesłanki obligatoryjne, czyli w razie stwierdzenia choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby sąd musi odroczyć wykonywanie kary.

Ponadto przepisy przewidują sytuacje, w których sąd może odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności. To znaczy, że sąd sam powinien rozważyć czy uwzględnić wniosek i udzielić odroczenia czy okoliczności sprawy nie uzasadniają odroczenia.

Pierwszą przesłanką jest stwierdzenie, że natychmiastowe wykonanie kary pozbawienia wolności pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki. W stosunku do skazanej kobiety ciężarnej oraz osoby skazanej samotnie sprawującej opiekę nad dzieckiem sąd może odroczyć wykonanie kary na okres 3 lat po urodzeniu dziecka.

Kolejną przesłanką jest odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności w wymiarze do roku, jeżeli liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekracza w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów. Przy czym z możliwości odroczenia na podstawie tej przesłanki nie mogą skorzystać skazani, którzy dopuścili się przestępstwa z zastosowaniem przemocy lub groźby jej użycia, skazani w warunkach recydywy (art. 64 § 1 i 2 k.k.) oraz skazani o których mowa w art. 65 k.k., jak również skazani za przestępstwa określone w art. 197-203 k.k. popełnione w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych.

Odroczenia można udzielać kilkakrotnie, wszystko zależy od konkretnej sytuacji skazanego. Odraczając wykonanie kary sąd może nałożyć na skazanego określone obowiązki np. zobowiązać do znalezienia pracy zarobkowej, do zgłaszania się do wskazanej jednostki Policji w określonych odstępach czasu lub do poddania się odpowiedniemu leczeniu lub rehabilitacji.

Przerwa w wykonaniu kary

Analogicznie do odroczenia, sąd penitencjarny udzieli przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności w wypadku choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby skazanego. Natomiast sąd może udzielić przerwy, jeśli przemawiają za tym ważne względy rodzinne lub osobiste (art. 153 k.k.w).

Jak widać, o możliwości skorzystania z odroczenia lub przerwy wykonania kary pozbawienia wolności decydują kwestie indywidualne, które pojawiają się w konkretnej sprawie. Warto zatem zasięgnąć opinii adwokata, który będzie w stanie ocenić zasadność złożenia wniosku. W razie pytań – zapraszam do kontaktu.

Wymienione powyżej okoliczności stały się jednymi z przyczyn, dla których kilka lat temu zdecydowano o wprowadzeniu możliwości odbywania kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. Nie zawsze bowiem najsurowsza kara, jaką jest pobyt w więzieniu jest jedynym sposobem na osiągnięcie celów kary. Odbywanie kary w dotychczasowym miejscu zamieszkania pozwoli skazanemu naprawić popełnione przez niego błędy, nie wyrywając go z dotychczasowego środowiska, zapewni podtrzymywanie więzi rodzinnych, a nawet umożliwi świadczenie pracy zarobkowej czy dalszą naukę. Ponadto kara więzienia odbywana w systemie SDE kosztuje dziś budżet państwa ok. 440 zł miesięcznie, a więc o wiele mniej niż tradycyjne więzienie.

Kto może skorzystać?

Zgodnie z przepisami sąd penitencjarny może udzielić skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli wymiar orzeczonej kary nie przekracza jednego roku; skazany nie jest recydywistą; sąd penitencjarny uzna, że jest to wystarczające dla osiągnięcia celów kary; skazany posiada określone miejsce stałego pobytu, a osoby pełnoletnie zamieszkujące razem z nim wyraziły zgodę, by odbywał on karę w miejscu zamieszkania; wreszcie warunki techniczne obejmujące również warunki mieszkaniowe skazanego pozwalają na wykonywanie dozoru. Aby skorzystać z tej możliwości, należy złożyć „wniosek o dozór elektroniczny”.

Wniosek o dozór elektroniczny. Co powinien zawierać?

Sam wniosek można sporządzić na gotowym formularzu. Bardzo ważne jest jednak, aby formularz ten został prawidłowo wypełniony.

Przede wszystkim wniosek o dozór elektroniczny powinien zawierać odznaczenie sądu, który wydał wyrok w pierwszej instancji, a także sygnaturę akt tego sądu. Bardzo ważną częścią wniosku jest jego uzasadnienie. W uzasadnieniu należy wskazać, dlaczego dozór elektroniczny będzie wystarczającym rozwiązaniem dla osiągnięcia celów kary. Warto przy tym podkreślić w uzasadnieniu, że stopień demoralizacji osoby odbywającej karę oraz względy bezpieczeństwa nie przemawiają w tym przypadku za karą w formie pobytu w zakładzie karnym.

Do wniosku o dozór elektroniczny należy załączyć zgodę osób pełnoletnich, które miałyby mieszkać ze skazanym w trakcie odbywanej przez niego kary. Zgoda ta powinna dotyczyć także czynności kontrolnych wykonywanych w ich miejscu zamieszkania przez uprawniony do tego podmiot.

Koszty

Obecnie złożenie wniosku o dozór elektroniczny, jak i samo odbywanie kary w tym systemie są bezpłatne, skazany nie ponosi z tego tytułu żadnych kosztów.

Obowiązki

Skazany w terminie 7 dni od rozpoczęcia kary jest zobowiązany skontaktować się z kuratorem zawodowym. Podczas odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego skazany ma obowiązek przebywania we wskazanym przez sąd miejscu, w wyznaczonym czasie, udzielania wyjaśnień z przebiegu dozoru, noszenia nadajnika, dbania o powierzone mu elektroniczne urządzenie rejestrujące, poddawanie się czynnościom kontrolnym oraz odbierania połączeń telefonicznych umieszczonych w specjalnym urządzeniu monitorującym.

Jak to wygląda w praktyce?

Skazany jest zobowiązany nosić na przegubie ręki lub nodze nadajnik, zainstalowany w wodoodpornej i antyalergicznej opasce- całość przypomina zegarek. W miejscu odbywania kary czyli np. w domu skazanego montuje się również urządzenie monitorujące. Musi być ono na stałe podłączone do prądu. Zarówno nadajnik, jak i urządzenie monitorujące służą do kontroli czy skazany rzeczywiście przebywa w wyznaczonym miejscu. Każda nieobecność, spóźnienie czy inne naruszenie harmonogramu dnia zostanie zgłoszone przez urządzenie monitorujące do Centrali Monitorowania, która rejestruje cały przebieg kary. Zawsze należy odbierać połączenia telefoniczne, bowiem Centrala Monitorowania może próbować skontaktować się ze skazanym.

Urządzeń powierzonych skazanemu nie wolno niszczyć, przenosić, odkręcać itd. Należy bezwzględnie stosować się do wszelkich obowiązków nałożonych na skazanego przez sąd.  Naruszenie warunków odbywania kary w SDE może skutkować koniecznością odbycia jej w zakładzie karnym.

Pracownicy obsługi kontroli monitoringu będą odwiedzać skazanego w miejscu jego pobytu lub telefonować w dowolnym czasie w trakcie odbywania kary np. w celu instalacji urządzeń;, jak również wówczas, kiedy skazany nie przestrzega warunków lub manipuluje przy urządzeniach monitorujących. Okazjonalnie mogą się również pojawić, żeby skontrolować lub naprawić sprzęt. Jednakże należy pamiętać, że prawidłowa postawa skazanego i stosowanie się do wszelkich zaleceń i obowiązków, a także dbałość o sprzęt niezbędny do realizacji odbywania kary w systemie SDE zredukują czynności kontrolne do niezbędnego minimum.

Warunkowe przedterminowe zwolnienie

Jeżeli w trakcie odbywania kary skazany będzie się stosował do postanowienia sądu, zwłaszcza do nałożonych przez sąd ograniczeń czasowych i przestrzennych, do warunków odbywania kary oraz nie będzie naruszał porządku prawnego, sąd penitencjarny (na wniosek skazanego, pełnomocnika, sądowego kuratora zawodowego lub prokuratora) może udzielić warunkowego przedterminowego zwolnienia po odbyciu co najmniej połowy kary. Jeżeli kara została orzeczona w warunkach art. 64 § 1 k.k., to o warunkowe przedterminowe zwolnienie będzie można ubiegać się po odbyciu co najmniej dwóch trzecich kary.

Nie ulega wątpliwości, że odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego jest dla skazanych bardzo atrakcyjną formą odbywania kary, o czym świadczy rosnąca z roku na rok liczba składanych wniosków, nie tylko przez samych skazanych, ale również  dyrektorów zakładów karnych. Korzyści finansowe opisanego przeze mnie systemu dla Skarbu Państwa są oczywiste. Jednakże największym beneficjentem tego systemu są sami skazani, którzy stosując się do jasno określonych zasad i ograniczeń, nie muszą przebywać w zakładzie karnym, z dala od rodziny i znajomych, w mało komfortowych warunkach, lecz mają szansę na odkupienie swych win w dużo bardziej korzystnej formule. Zatem w razie skazania na bezwzględną karę wolności, warto zwrócić się do prawnika o przeanalizowanie sytuacji prawnej i pomoc w uzyskaniu zgody sądu na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego.

Konieczność wprowadzenia zmian uzasadniano z jednej strony koniecznością dostosowania wysokości opłat do aktualnej siły nabywczej i wartości pieniądza oraz aktualnego poziomu cen dóbr i usług, a z drugiej strony miał to być sposób na zniechęcenie obywateli do rozwiązywania sporu na drodze sądowej, a w konsekwencji odciążenie sądów. Czy zmiany te okażą się skuteczne? Nie ulega wątpliwości, że wpływ do budżetu państwa z tytułu opłat sądowych będzie wyższy, jednak z całą pewnością podwyższenie opłat nie rozwiąże problemu przewlekłości postępowań, ani przeciążenia sędziów ilością rozpoznawanych przez nich spraw. Otwarta pozostaje również kwestia dostępności rozwiązywania sporów przez sądy dla każdego obywatela. Nie każdego będzie bowiem stać na poniesienie wyższej opłaty.

W dalszej części artykułu chciałabym zaprezentować Państwu przykłady najbardziej istotnych zmian.

Zasadniczo, wysokość opłat stałych określona była dotychczas na poziomie od 30 zł do 5.000 zł, a opłaty stosunkowe określano jako 5% wartości przedmiotu sporu, nie więcej niż 100.000 zł. Obecnie będzie drożej, ponieważ najwyższa z opłat stałych opiewa już na kwotę 10.000 zł, zaś w sprawach o prawa majątkowe pobiera się opłatę ustaloną według wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia wynoszącą:

1. do 500 zł- w kwocie 30 zł,
2. ponad 500 zł do 1.500 zł- w kwocie 100 zł,
3. ponad 1.500 zł do 4.000 zł- w kwocie 200 zł,
4. ponad 4.000 zł do 7.500 zł- w kwocie 400 zł,
5. ponad 7.500 zł do 10.000 zł- w kwocie 500 zł,
6. ponad 10.000 zł do 15.000 zł- w kwocie 750 zł,
7. ponad 15.000 zł do 20.000 zł- w kwocie 1.000 zł.

W przypadku spraw, w których wartość przedmiotu sporu lub zaskarżenia przekracza kwotę 20.000 zł pobiera się opłatę w wysokości 5% tejże wartości, lecz nie więcej niż 200.000 zł.

Wzrost dotyczy również kosztów wniosku o zawezwanie do próby ugodowej, który dotychczas był chętnie wykorzystywany w praktyce jako zamiennik pozwu głównie ze względu na korzystną wysokość opłaty, która wynosiła 40 zł, a w sprawach o wartości powyżej 10.000 zł- 300 zł. Od 21 sierpnia 2019 r. od wniosku o zawezwanie do próby ugodowej pobiera się opłatę w wysokości 1/5 kwoty, jaką należałoby uiścić wnosząc pozew.

Z kwoty 40 zł do 100 zł wzrosła opłata stała od zażalenia na postanowienie w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego lub ławnika; skazania na grzywnę, przymusowego sprowadzenia lub aresztowania świadka; wynagrodzenia i zwrotu kosztów mediatora, biegłego, tłumacza, kuratora; należności świadka.

Podobna zmiana zaszła w kwestii wysokości opłaty od wszczęcia postępowania nieprocesowego lub jego samodzielnej części oraz od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej, skargi o wznowienie postępowania i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w sprawie. Dotychczas opłata wynosiła 40 zł, a po zmianach opiewa na kwotę 100 zł.

 Wzrosła również opłata od wniosku o udzielenie, zmianę lub uchylenie zabezpieczenia roszczenia z dotychczasowej kwoty 40 zł do 100 zł, co będzie miało niebagatelne znaczenie przede wszystkim w sprawach rozwodowych, w czasie których nierzadko składa się więcej tego rodzaju wniosków, a przekładać się to będzie na ogólnie wyższy koszt uzyskania rozwodu i uregulowania wszelkich rodzinnych spraw małżonków.

Jednakże od wniosku o udzielenie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego złożonego przed wniesieniem pozwu pobiera się 1/4 część opłaty należnej od pozwu o to roszczenie, a uiszczoną opłatę zalicza się na poczet opłaty od pozwu, jeżeli został on wniesiony w terminie przewidzianym w przepisach o zabezpieczeniu. W przypadku oddalenia wniosku o zabezpieczenie termin ten wynosi 2 tygodnie od dnia doręczenia postanowienia, a jeżeli postanowienie zostało wydane na posiedzeniu jawnym – od dnia jego ogłoszenia. Przy sprawach o bardzo dużej wartości przedmiotu sporu, w których opłata od pozwu wynosić będzie przykładowo 50.000 zł, wniosek o zabezpieczenie złożony przed złożeniem pozwu wymagać będzie opłaty nie 40 zł, lecz 12.500 zł.

Pojawiła się również ważna nowość w postaci konieczności wnoszenia opłaty od uzasadnienia orzeczenia. Dotychczas nie pobierano od wniosku o doręczenie orzeczenia wraz z uzasadnieniem żadnych opłat, zaś obecnie opłata wynosić będzie 100 zł. Warto jednak zauważyć, że w przypadku wniesienia apelacji lub zażalenia (tj. odwołania) opłatę uiszczoną od wniosku o doręczenie orzeczenia albo zarządzenia z uzasadnieniem zalicza się na poczet opłaty od środka zaskarżenia. Zatem przykładowo, jeśli opłata od apelacji w danej sprawie wynosić będzie 600 zł, 100 zł będzie uiszczone w formie opłaty od uzasadnienia, a do uiszczenia pozostanie kwota 500 zł, którą będzie trzeba wpłacić wraz z wniesieniem do sądu apelacji.

Zmianom uległa także wysokość opłaty kancelaryjnej. Aktualnie strona składająca wniosek o wydanie na podstawie akt poświadczonego odpisu, wypisu lub wyciągu, odpisu orzeczenia ze stwierdzeniem prawomocności czy też wykonalności oraz zaświadczenia będzie zobligowana do zapłaty kwoty 20 zł za każde rozpoczęte 10 stron wydanego dokumentu. Dotychczas opłata wynosiła 6 zł za każdą rozpoczętą stronę dokumentu. Opłata od wydanego zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z przebiegu posiedzenia tj. nagrania przebiegu rozprawy na płycie CD wzrosła z kwoty 15 zł do 20 zł za każdy wydany informatyczny nośnik danych.

Jak widać, zmiany jakie zaszły w wysokości opłat sądowych są znaczne. Przed wniesieniem do sądu opłaty warto sprawdzić jej aktualną wysokość, lub sposób ustalania tej wysokości. W razie pytań lub wątpliwości zapraszam do kontaktu z kancelarią.